สำนักปฏิบัติธรรมวิวัฏฏะ

วิปลาสธรรม

คือ ความเห็นที่คลาดเคลื่อน ผิดจากความจริงหรือเลอะเลือน ท่านอุปมาว่าเหมือนกับคนที่ถูกเสน่ห์ ถ้าจะว่าโดยองค์ธรรมก็คือ ทิฏฐิ 1 จิต 1 สัญญา 1 ในองค์ธรรมทั้ง 3 นี้ก็ได้แก่ ความเห็นผิด รู้ผิด จำผิด ทั้ง3 นี้เป็นองค์ธรรมของวิปลาส แต่อารมณ์ของวิปลาสนั้นมี 4 คือ

1. สุภวิปลาส เห็นว่า รูป-นาม นี้เป็นของดี และสวยงาม
2. สุขวิปลาส เห็นว่า รูป-นาม นี้เป็นสุข
3. นิจจวิปลาส เห็นว่า รูป-นามนี้เที่ยง
4. อัตตวิปลาส เห็นว่า รูป-นาม นี้เป็นตัวตน

ความสำคัญผิดทั้ง 4 ประการนี้ เกิดมีแก่เราตลอดเวลา ทิฏฐิคือ ตัวเห็นผิด จิตจึงรู้ผิด สัญญาก็เลยจำผิด ถ้าความสำคัญผิดทั้ง 4 ประการนี้ ยังมีอยู่แก่เราตราบใด เราก็ต้องตกอยู่ในความมืดมนอนธกาลเช่นนี้ ตลอดไป

คัดจาก  หนังสือแนะแนวการเจริญสติปัฏฐาน  หมวดพิจารณาอริยาบถ  (pdf file)
โดย อาจารย์ปราณี สำเริงราชย์